iyi para...

Uzun Yolda Yakit Tasarrufu

noreply@blogger.com (Sinan Yüce) — Wed, 23 Apr 2008 08:52:00 +0000

Son günlerde takip ettiğim ilginç bir blog var: Tutumlu Ol. Tasarruf yapmak isteyenler için çok yararlı ipuçları sunuyor.

Hatta şuradaki yazı bana çok ilginç geldi. Uzun yolda kamyon otobüs gibi araçları belli mesafeden takip ederek yakıt tasarrufu yapılabiliyormuş.

Her ne kadar, kamyon otobüs gibi araçların arkasına düşünce ilk yaptığım şey bunları sollamak olsa da son zamanlarda yakıta gelen zamlarla (bu arada mazota yapılan zamlar tam bir yeni yazı konusu) bu uygulamayı yapmayı düşünebilirim.

Fortune 500 listesi aciklanmis

noreply@blogger.com (Sinan Yüce) — Mon, 21 Apr 2008 20:33:00 +0000

Amerika'nın en büyük şirketlerinin açıklandığı Fortune 500 listesi açıklanmış. Listeye bakıldığında üst sıralarda çok da fazla değişiklik olmadığı görülüyor.

Wal-Mart Stores

378,799.0

12,731.0

Exxon Mobil

372,824.0

40,610.0

Chevron

210,783.0

18,688.0

General Motors

182,347.0

-38,732.0

ConocoPhillips

178,558.0

11,891.0

General Electric

176,656.0

22,208.0

Ford Motor

172,468.0

-2,723.0

Citigroup

159,229.0

3,617.0

Bank of America Corp.

119,190.0

14,982.0

10.

AT&T

118,928.0

11,951.0

11.

Berkshire Hathaway

118,245.0

13,213.0

12.

J.P. Morgan Chase

116,353.0

15,365.0

13.

AIG

110,064.0

6,200.0

14.

Hewlett-Packard

104,286.0

7,264.0

15.

IBM

98,786.0

10,418.0

16.

Valero Energy

96,758.0

5,234.0

17.

Verizon Communications

93,775.0

5,521.0

18.

McKesson

93,574.0

913.0

19.

Cardinal Health

88,363.9

1,931.1

20.

Goldman Sachs Group

87,968.0

11,599.

Yorumsuz : Dollar Euro Position

noreply@blogger.com (Sinan Yüce) — Sun, 20 Apr 2008 00:06:00 +0000

The current US Dollar position against Euro:

Vergi kanunlari kac sayfa olabilir?

noreply@blogger.com (Sinan Yüce) — Sat, 19 Apr 2008 23:45:00 +0000

Carpe Diem'in şuradaki postasında ilginç bir grafiğe rastladım. Adamlar, ABD'de 1913 yılından beri vergi kanunlarının kaç sayfa olduğunu gösteren bir grafik hazırlamışlar. 1913'te 400 sayfa tutan vergi kanunları günümüzde 67506 sayfayı geçmiş.

Acaba benzer bir istatistik Türkiye'de yapılsa durum ne olurdu? Boş zamanı olan hukukçulara ve ya muhasebecilere -onların çok zamanı olmaz ama- böyle bir çalışma yapmalarını tavsiye ediyorum.

Altinin onsu 1000 dolar oldu! Durmak yok yola devam mi?

noreply@blogger.com (Sinan Yüce) — Fri, 14 Mar 2008 07:01:00 +0000

Bu blogu oluşturmaya başladığımız ilk günlerden beri altının onsunun 1000 dolar olacağını tekrarlayıp durmuştuk. Hatta burada ilk yazılan blog yazılarından biri var. Ve olay şöyle duyurulur: "A golden moment"
1 ay öncede altının onsunun mart sonuna kadar 1000 dolar olacağını tahmin etmiştim. Görünen o ki Martın sonuna gelmeden 1000 doları yakalamış bulunuyoruz.

Orada diğer tahminimizde borsanın 35000 seviyelerine düşeceğiydi. Bu konuda 15 günümüz daha olduğunu hatırlatalım :)

ABD resesyona girdi mi, girmedi mi tartışmalarının yaşandığı ve insanların neden ABDnin resesyona girmediği konusunda atıp tuttuğu günlerde biz ABDnin zaten resesyonda olduğunu bunun etkilerinin görülmeye başladığını söyledik. Neyse ki şimdilerde ABDnin resesyonda olduğu herkes tarafından kabul ediliyor. Öyle ki 2009 yılına kadar bu durumun böyle devam edeceği söyleniyor.

O değil de bugünün kötü haberlerinden birisi de Carlyle Capital'in fonlarının temerrüte düştüğü gerçeği. Bir analiste göre bundan dolayı Citibank 4.7 milyar $, Lehman 3 milyar $, BoA 2 milyar $ "write-down" yapacakmış. Yahu bu iş çok kanlı olmaya başladı...

Şimdi asıl sorun tabi ki bu krizden Türkiye etkilenir mi? Geçen gün bir dergide "Türkiye'de mortgage henüz daha yeni! O yüzden mortgage krizi bizi vurmaz!" diye bir yazı okudum. Yok canım... Valla, çok profesyonel mortgage uzmanlarımız var. Allah'a şükür şu mortgage olayı mevzuattan dolayı 3-5 yıl uzadı. Yoksa bu uzmanlarla böyle bir krizde dağılıp giderdik herhalde. Ondan sonra da mortgage olayı cumhuriyet tarihinin sayfalarına gömülür giderdi herhalde..

Yahu artık kriz mortgage krizi olmaktan çıkıp genel bir kredi krizi olarak algılanmaya başladı. Tabi bu analizi yapan adam bunun farkında olup topu taça mı attı bilemiyorum ama yazının gidişatından olayı hala daha mortgage krizi olarak algıladığını ve Türkiye'nin de olacaksa 2008 ABD resesyonundan etkilenmeyeceğini söylemeye çalışmış.

Nasıl yani? Borsa şu anda 42000 seviyelerinde... Yılbaşındaki 55000 seviyelerine göre %25 değer kaybetmiş. Bu fark kar realizasyonundan mı geliyor sanıyorsunuz?

Lafı daha fazla uzatmadan sokaktaki Ayşe Teyze'ye de yazıda değinelim. Valla ben Aralık, Ocak, Şubat aylarında hep etrafımdaki insanlara altını tavsiye ettim. Yalnız şöyle bir durum var piyasada. Kuyumcular bu aralar altın satıyorlarmış ama altın almıyorlarmış. O yüzden kuyumcudan daha iyi mi bileceğiz diye cayanlar olmuş. Piyasada herkes bekleyelim ve görelim diyormuş. Hatta düğünler bile yapılmıyormuş.

Durmak yok, yola devam...

Finansal krizin boyutu ne olur?

noreply@blogger.com (Sinan Yüce) — Tue, 19 Feb 2008 08:40:00 +0000

Tüm dünyada ABD'nin resesyona girip girmediği tartışıladursun, ben ABD'nin resesyonun boyutunun ne olacağı konusuna dikkat çekmek istiyorum. Neyse ki bu konuda benim gibi düşünenler finansal krizin boyutunun ne olacağı konusunda analizler yapıyor. Bunlardan bir tanesinde Nouriel Roubini aşağıdaki yazıda yapmış. Finansal krizden kaynaklanan kayıpların 1 trilyon doları bulabileceğini tahmin etmiş:

Anatomy of Financial Meltdown - Nouriel Roubini :
NEW YORK: A vicious circle is currently underway in the United States, and its reach could broaden to the global economy. America’s financial crisis has triggered a severe credit crunch that is making the US recession worse, while the deepening recession is leading to larger losses in financial markets, thus undermining the wider economy. There is now a serious risk of a systemic meltdown in US financial markets as huge credit and asset bubbles collapse.

The problem is no longer merely sub-prime mortgages, but rather a “sub-prime” financial system. The housing recession – the worst in US history and worsening every day – will eventually see house prices fall by more than 20 percent, with millions of Americans losing their homes. Delinquencies, defaults, and foreclosures are now spreading from sub-prime to near-prime and prime mortgages. Thus, total losses on mortgage-related instruments – include exotic credit derivatives such as collateralized debt obligations (CDOs) – will add up to more than $400 billion.

Moreover, commercial real estate is beginning to follow the downward trend in residential real estate. After all, who wants to build offices, stores, and shopping centers in the empty ghost towns that litter the American West?

In addition to the downturn in real estate, a broader bubble in consumer credit is now collapsing: as the US economy slips into recession, defaults on credit cards, auto loans, and student loans will increase sharply. US consumers are shopped-out, savings-less, and debt-burdened. With private consumption representing more than 70 percent of aggregate US demand, cutbacks in household spending will deepen the recession.

We can also add to these financial risks the massive problems of bond insurers that guaranteed many of the risky securitization products such as CDOs. A very likely downgrade of these insurers’ credit ratings will force banks and financial institutions that hold these risky assets to write them down, adding another $150 billion to the financial system’s mounting losses.

Then there is the exposure of banks and other financial institutions to rising losses on loans that financed reckless leveraged buy-outs (LBOs). With a worsening recession, many LBOs that were loaded with too much debt and not enough equity will fail as firms with lower profits or higher losses become unable to service their loans.

Given all this, the recession will lead to a sharp increase in corporate defaults, which had been very low over the last two years, averaging 0.6 percent per year, compared to an historic average of 3.8 percent. During a typical recession, the default rate among corporations may rise to 10-15 percent, threatening massive losses for those holding risky corporate bonds.

As a result, the market for credit default swaps (CDS) – where protection against corporate defaults is bought and sold – may also experience massive losses. In that case, there will also be a serious risk that some firms that sold protection will go bankrupt, triggering further losses for buyers of protection when their counterparties cannot pay.

On top of all this, there is a shadow financial system of non-bank financial institutions that, like banks, borrow short and liquid and lend to or invest in longer-term and illiquid assets. This shadow system includes structured investment vehicles (SIVs), conduits, money market funds, hedge funds, and investment banks.

Like banks, all these financial institutions are subject to liquidity or rollover risk – the risk of going belly up if their creditors do not rollover their short-term credit lines. But, unlike banks, they do not have the safety net implied by central banks’ role as lender of last resort.

Now that a recession is underway, US and global stock markets are beginning to fall: in a typical US recession, the S&P 500 index falls by an average of 28 percent as corporate revenues and profits sink. Losses in stock markets have a double effect: they reduce households’ wealth and lead them to spend less; and they cause massive losses to investors who borrowed to invest in stock, thus triggering margin calls and asset fire sales.

There is thus a broader risk that many leveraged investors in both equity and credit markets will be forced to sell illiquid assets in illiquid markets, leading to a cascading fall in asset prices to below their fundamental values. The ensuing losses will aggravate the financial turmoil and economic contraction.

Indeed, adding up all these losses in financial markets, the sum will hit a staggering $1 trillion. Tighter credit rationing will then further hamper the ability of households and firms to borrow, spend, invest, and sustain economic growth. The risk that a systemic financial crisis will drive a more pronounced US and global recession has quickly gone from being a theoretical possibility to becoming an increasingly plausible scenario.

Nouriel Roubini is Professor of Economics at the Stern School of Business, New York University, and Chairman of RGE Monitor

Osman Ulagay'in yeni kitabi

noreply@blogger.com (Sinan Yüce) — Wed, 13 Feb 2008 10:47:00 +0000

Osman Ulagay Hoca, zaman zaman buraya ekonomi hakkındaki yazılarını taşıdığım önemli köşe yazarlarından birisi. Genellikle global piyasalar ve geleceğe yönelik değerlendirmelerde bulunsa da -bazen Goldman Sachs gibi kurumların spekülatif raporlarını da ciddiye aldığı oluyor- geçtiğimiz bir yılda yaşananlarla ilgili AKP Gerçeği ve Laik Darbe Fiyaskosu adlı bir kitap yazmış.
Kitabın çıktığını Orhan Karaca'nın şuradaki blog yazısından öğrendim ve Ulagay'ın kitabı hakkında Vatan gazetesindeki röportajını ben de okudum. "Ülkenin o kadar önemli sorunu varken, ekonomik kriz kapıdayken nereden çıktı türban?" gibi söylemleri doğru bulmuyorum. Bu tür siyasi hamlelerin, gerek yurtiçinde ve gerekse de yurtdışında Türkiye ekonomisi ile ilgili risk algılamasını doğrudan etkilediği için önemli olduğunu düşünüyorum.

Yahoo neden Microsoftu geri cevirdi?

noreply@blogger.com (Sinan Yüce) — Tue, 12 Feb 2008 14:51:00 +0000

Yaklaşık 2 hafta önce Microsoft'un Yahoo'yu piyasa fiyatının %62 fazlası olan 45 milyar dolarlık teklifi piyasalara bomba gibi düşmüştü. Hatta kötü giden bir zamanda, Nasdaq'ın günü artıda kapatmasını sağlamıştı.

Fakat o zaman piyasadaki genel kanı Yahoo'nun böyle bir teklifi kabul edeceği yönündeydi. Fakat o zamanlarda fikrimi soran arkadaşlarıma bense teklifi ucuz bulduğumu söyleyerek Yahoo'nun büyük bir olasılıkla teklifi reddedeceğini söylemiştim. Ve olaylar da o yönde gelişti ve Yahoo resmen teklifi geri çevirdiğini belirtti. Konu ile ilgili Yahoo'nun CEO'sunun çalışanlara gönderdiği maili aşağıda ekleyeceğim fakat geneli itibariyle mail neden bu fiyatın ucuz olduğu üzerine yoğunlaşmış. Bence Microsoft da sonucun böyle olacağını biliyordu fakat böyle bir teklif vererek hem para piyasalarının hem de sektörünün vereceği tepkileri ölçme fırsatı buldu (bu arada Google'ın "olmaz böyle şey" diye kopardığı yaygarayı da unutmamak lazım, online reklamcılık ve arama konusunda tam bir tekel olan google böyle yaparak gitgide daha çok antipati topluyor).

CEO'nun maili:

Subject: our board's decision

yahoos

as you'll see from the news release we issued today, our board of directors has reviewed microsoft's unsolicited proposal with yahoo!'s management, financial and legal advisors. after a careful evaluation, the board has unanimously concluded that the proposal is not in the best interests of yahoo! and our stockholders. of course, the board of directors is continuously evaluating all of its strategic options in the context of the rapidly evolving industry environment and we remain committed to pursuing initiatives that maximize value for stockholders.

we believe microsoft's proposal substantially undervalues yahoo!—including our highly recognizable global brand, large worldwide audience, significant recent investments in advertising platforms, future growth prospects, our ability to generate free cash flow and our earnings potential as well as substantial unconsolidated investments (like alibaba and yahoo! japan).

you deserve the credit for the tremendously valuable business we have built. all of us in management, as well as the members of the board, deeply appreciate and respect what you have done and continue to do in order to maintain and enhance yahoo!'s leadership position in the online world.

we have been very deliberate about the steps we are taking to position yahoo!. we are putting in place the pieces we need to accelerate growth by becoming a leading starting point for users and the must buy for advertisers. the global online advertising market is projected to grow from $45 billion in 2007 to $75 billion in 2010, and our more focused strategies position us to capture an even larger share of this market. we are moving to take advantage of this unique window of time in the growth of the online advertising market to build market share and to create value for stockholders.

several key assets form a solid foundation as we execute this strategy.

first, our global brand is a tremendous base from which to build leadership as the starting point for internet use: yahoo! is one of the most recognizable and admired brands in the world. we have some 500 million users (1 out of every 2 internet users worldwide). in the u.s., we are #1 in personalized home pages, mail, music, news, sports, shopping and travel. yahoo! also is #1 in time spent on our sites, an increasingly important metric for marketers.

second, our substantial operating cash flow, which we expect to grow in the double digits in 2009, gives us the financial flexibility to execute our plans.

third, we have made important investments in our core computing infrastructure that provides us greater scalability and increases the rate of iteration on core technologies like algorithmic search as much as tenfold. and of course, you're familiar with our investments in enhanced search technology through panama.

these assets—the brand, the audience, the financial strength, and the technology—position us to capitalize on this pivotal moment for yahoo! and the online marketplace. of course, our most important resource is you: the thousands of creative, passionate and committed yahoos who are executing our strategies to deliver value for users, advertisers, publishers—and stockholders.

as you know, we have taken significant steps to refocus our business on our starting point—must buy strategies. and we're making headway.

starting points: our goal is to grow visits to key yahoo! starting points and properties, by approximately 15% per year over the next several years. and we're on the move: we are the most visited site in the u.s., and the number of u.s. users grew strongly in the double-digits in 2007 on our yahoo.com home page alone. as our open platform takes shape it will significantly accelerate that growth.

mobile, as an area of focus, is the biggest emerging starting point in the world. with twice as many mobile users as personal computer users and projections for substantial advertising growth in mobile, we have an important competitive edge as the number one mobile destination in the u.s. and we are building a superior mobile experience for yahoo! users to further capitalize on this opportunity.

must buy: at the same time, we will increasingly make online advertising easier and more effective for marketers, opening up new ways for them to address consumers. our right media exchange, acquired last year, is more open and easy to use, simplifying transactions for buyers and sellers of online ad inventory. another 2007 acquisition, blue lithium, brings us best in class performance marketing. while we've historically tracked the success of our ad business by focusing on metrics related to our owned and operated sites, our goal is to increase the percentage of the total online advertising demand we touch—to 20% of our addressable market over the next several years, from an estimated 15% in 2007.

our newspaper consortium, is a great example. it has grown to more than 600 newspapers, up from just 264 just seven months ago. combined with ebay, comcast, at&t and others, we are creating a valuable, unique network of premium sites to serve our advertisers.

our key strategies will be enhanced by our adoption of platforms that welcome third party developers and encourage new applications that will enrich the user experience.

finally, beyond our core strategies, there's the added benefit of our substantial, unconsolidated investments in china and japan: we have major positions in yahoo! japan, the leader in its market and alibaba, which is strongly positioned in china, a market with enormous growth potential.

we have accomplished a great deal in a very short time. yahoo! is a faster-moving, better organized, more nimble company well on its way to transforming the experiences of its users, advertisers, publishers and developers.

i hope you are as proud as i am of the yahoo! we have built and we continue to build. thanks for your hard work.

jerry

Not: Maili ekşi sözlükten kopyalamadım ya da Yahoo'nun CEOsu ekşisözlük yazarı değil. Silikon vadisinde bazı ahmaklar caps lock kullanmanın insanı yavaşlattığını sanıyor.

Piyasalar nereye gider? Altin ve Dolar...

noreply@blogger.com (Sinan Yüce) — Mon, 11 Feb 2008 07:36:00 +0000

Son zamanlarda bu bloga pek fazla yazı yazmıyorum. Bunun sebebi ise iş yoğunluğu falan değil aslında. Daha önceden belirtmiş olduğum altının onsunun 1000 dolar olacağı yönündeki beklentimin hala daha geçerli olması ve bunun da uzun bir süre geçerliliğini sürdürecek olması. Şu sıralar altının onsu 900 dolar civarında seyretse de doların 1.20 seviyelerine çıkması otomatikmen YTL karşısında altının da fiyatının artmasına sebep oluyor. Tabi bu durumda bazıları dolara yatırım yapmanın daha mantıklı olacağını düşünse de doları etkileyebilecek faktörlerin çok daha fazla olması yüzünden altına göre doların durumu biraz daha zor kestirilebilir.

Bu açıdan biz de, en güvenilir dost olan altına yatırım tavsiyesinde bulunuyoruz. bu arada altının onsunun 1000 doları bulacağından ve IMKB 100'ün 35000 civarlarına kadar düşeceğine olan inancım sürüyor. Mart sonuna kadar bu beklentimi sürdürmeye devam edeceğim -tabi o arada çok önemli bir gelişme olmazsa.

Biz pozisyonumuzu korumaya devam ederken, finans konusunda ilginç yazıları okumaya devam edelim. Deniz Gökçe yine Türk insanının finansal zekasını ve yaratıcılığından örnek veren bir yazı yazmış bugün:

Yaratıcı finans mühendisliği damarlarımızda mevcut - Deniz Gökçe:
...
Şimdi dönelim Türkiye’ye. Biz yaratıcı insanlarız. Hepimiz bir finans mühendisiyiz. Piyasaya dönmeye başladığımız ilk yıllarda, yani 1980’li yıllara girilirken, banker olayında yaratıcılığımızı sergilemiştik. Emekli Sandığı’ndan yüzde 12.5 faizle beş maaş kredi alan değerli memur vatandaşlarımız, bunları yüzde 90 faizle bankerlerde işleterek banker olayının Ankara’da İstanbul’dan daha fazla yayılmasını getirmişlerdi.

Bu sütunda bundan “üç vakit evvel” çifte cam pencereler satan üretici firmanın, kendi satışlarını artırma çabası içindeki bağımsız bayilerinin (riski alan üretici firma değil bayiler), müteahhitlere, inşaatı süren katlara karşılık, yani nakit almadan, çifte cam pencere satarak büyük likidite riski aldıklarını, sonra da dönüp nakit sıkıntısından bahsettiklerini anlatmıştım. O konutların inşaatı nasıl bitecek, ne zaman satılabilecek, kaça satılabilecek sorularına cevap vermeden atılan bu adımlar büyük risk oluşturuyordu.

Şimdi sorunlar büyürken, benzer yaratıcı finans mühendisliği müteahhitlere de bulaşmış. Eskişehir’de konuştuğum bir mali müşavir 2007 sonunda konut satışları durunca sıkışan müteahhitlerin yeni bir nakit elde etme yolu bulduklarını anlattı. Konutları inşa eden ama, satamayan bazı müteahhitler, likidite sorununu aşmak için konutları kendi firmalarında çalışan personele banka kredisi ile aldırıp, nakdi de personelden kaparak, likidite sıkıntısını aşmaya çalışıyorlarmış. Burada gizli varsayım satışların bir süre sonra açılacağı. Tabii ki uzun süreli konut sektörü sıkışması bu tür yaratıcı metotlarla aşılamaz. İnşaat şirketi personeli, işini kaybetmemek için mecburen bu tür riskleri alabilir de, ileride düzelme gelmezse ve daha da büyük riskler gerçekleşirse, bomba personelin kucağında patlayabilir.

Zaman ne olacağını gösterecek!

Kriz anında soğukkanlı olmak...

noreply@blogger.com (Sinan Yüce) — Thu, 24 Jan 2008 09:32:00 +0000

Evet, sanırım piyasalar bu aralar kriz havasına iyice girmiş gibi gözüküyor. Her ne kadar bugün biraz toparlanma gelmişse de (bu da 3 günlük aşırı düşüşün ardından gelen tepki alımlarıdır) şu an hisse almak için uygun bir an değil gibi gözüküyor. Bu arada Carpe Diem, Warren Buffet'tan alıntı yaparak konu hakkında birkaç tavsiyede bulunmuş. Buraya da aktaralım:

With all of the turmoil and uncertainty about the stock market, here six good quotes from Warren Buffet:

1. The future is never clear, and you pay a very high price in the stock market for a cheery consensus. Uncertainty is the friend of the buyer of long-term values.

2. The most common cause of low prices is pessimism - sometimes pervasive, some times specific to a company or industry. We want to do business in such an environment, not because we like pessimism but because we like the prices it produces. It's optimism that is the enemy of the rational buyer.

3. Most people get interested in stocks when everyone else is. The time to get interested is when no one else is. You can't buy what is popular and do well.

4. Investors should remember that excitement and expenses are their enemies. And if they insist on trying to time their participation in equities, they should try to be fearful when others are greedy and greedy when others are fearful.

5. The stock market is designed to transfer money from the active to the patient.

6. If you don't feel comfortable owning something for 10 years, then don't own it for 10 minutes.

Kemal Unakitan guncel konular hakkinda yorum yapıyor

noreply@blogger.com (Sinan Yüce) — Mon, 21 Jan 2008 12:03:00 +0000

Her ne kadar Kemal Unakıtan çocuklarının ve de yakın akrabalarının şirketlerinin faaliyetleri ve "ülkeyi satmak"la eleştirilse de Türkiye'de ekonominin patronu aslında o. O yüzden Kemal Unakıtan'ın söyledikleri her zaman benim için piyasalar hakkında yol gösterici olmuştur. Referans'ta aşağıya kopyaladığım haberde de Unakıtan'ın güncel olaylarla ilgili yorumlara yer verilmiş.

Vestel ve Arçelik'in 3 milyar dolarlık LCD camı yatırımı yolda - Referans:
Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, otomotiv, LCD camı üretimi gibi stratejik sektörlere yeni teşvik vermeyi planladıklarını açıkladı. Vestel, Arçelik gibi şirketlerle de görüştüğünü belirten Unakıtan, iki-üç milyar dolarlık yatırım için onların da prensipte anlaştığını söyledi.

Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, otomotiv, LCD camı üretimi gibi stratejik sektörlere yeni teşvik vermeyi planladıklarını açıkladı. Unakıtan, Meclis'te bulunan Ar-Ge yasa tasarısının bu desteklerin ilk adımı olduğunu, stratejik sektörlerin desteklenmesi için ayrı bir çalışmaya daha başladıklarını söyledi. Ayrıntılara girmek istemeyen Unakıtan, Vestel, Arçelik gibi şirketlerle de görüştüğünü, iki-üç milyar dolarlık yatırım için onların da prensipte anlaştığını söyledi.
Dahilde işleme rejiminin ihracat yerine ithalatı destekleyen bir duruma geldiğini söyleyen Unakıtan, yerli ara malı üretimini desteklemek amacıyla hazırlanan paketi bu yılın ilk yarısında hayata geçirmeyi hedeflediklerini kaydetti. Son günlerin tartışma konusu leasing'de "geriye dönüş yok" diyen Unakıtan, tarım makineleri ile diğer makinelerin Katma Değer Vergisi'nin (KDV) yüzde 18'den 8'e düşürüleceğini belirtti. Unakıtan, Referans Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Eyüp Can ile Ankara Temsilcisi Erdal Sağlam'ın sorularını yanıtladı.

Leasing sektörü KDV artışına tepki gösterdi ve bazı çözüm planlarının gündemde olduğu kamuoyuna yansıdı. Bir geriye dönüş ya da başka bir planınız var mı?
Leasing'le ilgili Maliye olarak karar verdik. Leasing nedeniyle KDV ayrıcalıklarını kaldırdık. Niye kaldırdık? Avrupa ülkelerinin hiçbirinde böyle ayrıcalık yok. Çünkü leasing bir finans modeli. Bir mal alacaksınız, o malı peşin alırsanız yüzde 18 KDV, leasing olunca yüzde 1 KDV ödüyorsunuz. Bu kabul edilecek bir durum değil. Hatırlarsınız leasing Turgut Özal zamanında getirildi, tanıtılması amacıyla otomobillerin dışında sınırlı mallara böyle bir kolaylık sağlandı. O zaman da geçici olarak konulmuştu. Fakat sonra leasing'cilere çok tatlı geldiği için devam etti. Biz daha gelirken AK Parti hükümeti olarak ayrıcalıklardan kurtulup, kolaylıkları herkese tanıyacağımızı söylemiştik. Leasing'de önce bazı sınırlamalar getirdik ancak son dönemde bu sistem o kadar istismar edilmeye başlandı ki. Millet araba alıyor yüzde 18 KDV ödüyor, Özel Tüketim Vergisi'ni (ÖTV) ödüyor, bunlar arabayı leasing'le yüzde 1'le alıyor, hemen bir plaka takıyorlar. Arkadan da ikinci el diye satıyorlar. Göz göre göre vergi kaçakçılığı oluyor. Vergiden kaçınma değil bu artık, resmen vergi kaçırma. Gelir İdaresi Başkanı da bunu kamuoyuna söyledi: "Stadyumlardaki koltuklardan büyük mağazaların tefrişine kadar her şey leasing. Perdeler, koltuklar leasing." Artık iyice çığırından çıkmış hale geldi. Bir de Avrupa Birliği (AB) müzakere sürecindeki bir ülkeyiz. Her geçen gün onlara yaklaşmamız gerekiyor. Hiçbir Avrupa ülkesinde olmayan bu ayrıcalığı kaldırmış olduk. Bundan sonra biz ikinci adım olarak ne yapacağız? Bazı makinelerin tarım makineleri bunun başında geliyor vergilerini yüzde 18'den 8'e indireceğiz. Ama herkese. İster peşin ister leasing'le al. Dışarıda hakiki leasing şirketleri bundan yüksünmüyor. Kuveytli bir şirketten bahsediliyor; "Akşamdan sabaha değişiklik oldu" dediği söyleniyor. Hiç de öyle değil, bana geldi, ben de ona böyle ayrıcalık olmayacağını söyledim. Kuveytli şirketin temsilcisi bana "Hakiki leasing yapmaya geldik, yaptığınız da doğrudur" dedi. Türkiye bundan sonra hakiki leasing'in yapıldığı, leasing sektörünün gerçek büyümesinin sağlandığı bir ülke olacak. Eskiden yapılmışları aynen devam ettiriyoruz, otomobiller hariç. Leasing'de kimse bir beklentiye girmesin, diğer hususlar dedikodudan ibaretir. Sayın Başbakan'ın da bilgisi dahilindedir.

Yüzde 8'lik indirim ne zaman gerçekleştirilecek?
Arkadaşlar KDV üzerinde hummalı bir şekilde çalışıyorlar, tarım makineleriyle ilgili bölümü bitirmişler. "Diğerlerini de büyük çapta bitirdik" diyorlar. Yakında bakanlar kuruluna sunarız. İş makinelerine de gideceğiz, üretime yönelik makineler, torna tezgâhı gibi. Yürürlüğü bakanlar kurulu kararı olduğu için hemen olabilecek. Ocak ayı içinde bitirmek istiyoruz.

KOBİ'lerin leasing'deki durumu ne olacak?
Yanlış yoldan çıkarak doğru yolu bulmamız mümkün değil. Leasing'deki vergi ayrıcalığı bir yanlış. Geriye dönüşün olmaması lazım. Burada KOBİ dediğimiz işletmelerin makine ve teçhizatlarının temini için finansman kaynağı dersek, leasing firmaları hakiki şeylerini ortaya koysunlar. KOBİ'lerin istediği nedir? Uzun vadeli ve sonunda da sahip olabileceği bir kredi vasıtasıyla malı temin edebilmeleri, makine ve tezgâhlarını temin edebilmeleri. Burada bir KDV ayrıcalığı olacaksa hangi sistemden elde edilirse edilsin, o KOBİ'ler aynı şekilde istifade etsin. KDV düşükse herkese düşük olması lazım. Dünya 20 sene önceki dünya değil. Bankalar da ayrı paketler hazırlıyor KOBİ'ler için. Yurtdışında özellikle Uzakdoğu'daki ülkeler bunu yapmışlar, çok da başarılı olmuşlar. Mesela ben Singapur'u ziyaretimde onların meşhur bir yatırım şirketleri var. Başındaki hanım, başbakanın eşi. Hatta son dönemde yatırım bankalarına da ortak oldular, güçlü bir kuruluş. Ben onları Türkiye'ye yatırıma çağırdım. Başkanı olan hanım "Türkiye'yi yakından izliyoruz, geldiğimiz zaman KOBİ'leri hedef alan bir çalışma yapacağız. Şimdiden onu hazırlıyoruz. Türkiye'de KOBİ'lere özel krediler vereceğiz" dedi. Türkiye'nin geleceği de KOBİ'lerdir. Avrupa da KOBİ'leri destekliyor. Teknik altyapılarını yükseltiyor. Yatırım teşvik belgesi aldıkları zaman KDV'ye tabi değil zaten. Bizim KOBİ'ye teşvik belgesinin nasıl alınacağını öğretmemiz lazım. O zaman "Aman ben leasing'le mi alayım" diye düşünmeyecek "Ben sıfır KDV'li alacağım" diyecek. Teknik altyapılarını geliştirip bilgileri onlara ulaştırmamız lazım. Sanayi Bakanlığı ile çok güzel çalışmalar yapıyoruz. Şimdi Ar-Ge teşvikimiz var, başka teşvikler de gelecek. Küçük esnafa, çok küçük esnafa yönelik de yeni ve daha iyi şeyler hazırlıyoruz. Yeni vergi kanunlarında bütün esnafa daha iyi vergileme sistemi getirilecek. Amaç onların vergilerini biraz daha düşürmek. Küçük esnafın, KOBİ'lerin gelir vergilerini biraz daha düşürebilir miyiz? Onların çalışmalarını yapıyoruz. Netice aldığımız zaman hükümetimize sunacağız.

Bu çalışmalar kayıtdışıyla da ilgili değil mi?
Ne yaptıysak kayıtlı ekonomiye geçişe yardımcı olması için yaptık. Onun için de şubatta Sayın Başbakan'ın başkanlık edeceği bir Kayıtlı Ekonomiye Geçiş Platformu toplantısı yapacağız. Orada da bazı hususları açıklayacağız. Bizim niyetimiz gerek mevzuat gerekse de denetleme yönünden alanı daraltıyoruz. Kayıtlı ekonomiye geçmeyenleri pişman edecek bir duruma geliyoruz. Cezalar da ona göre Gelir Vergisi, Vergi Usul Kanunu değişikliklerinde değişir. 10 yıllık bir süre sonunda Avrupa ülkelerinin seviyesine ulaşmak istiyoruz.

Cari açığı azaltmak için dahilde işleme rejimine yönelik çalışmalar yapılıyor. Bu çalışmalar ne aşamada?
Dış Ticaret'le bunu çok çalışıyoruz. Yanlış yapmayalım diye ihracat sektörüyle de konuşuyoruz. Öyle de bir iş yapmışız ki ihracatı teşvik edelim derken, ithalatı da teşvik etmişiz. Halbuki Türkiye'nin cari açık problemi var. Ben de öyle bir çalışma yapın ki dedim, yerli üreticiyi daha iyi koruyayım. Bakıyorum dışardan ne getiriliyor, bu ne için getiriliyor? Bir malın ara maddesi olarak getiriliyor. Türkiye'de üretilir mi? Üretilir. Daha önce üretilmiş mi? Üretilmiş. Yapanı var mı? Var. Peki niye dışardan geliyor? Dışarıdaki daha ucuz. Dışarısı ucuz ama bizim yerlinin de maliyeti var, bunun nakliyesi var, dışardan akreditifi, finans masrafları var. Onun yerine biz yerli üreticiye daha iyi imkânlarla sunabilir miyiz? Maliye ne yapar? KDV kolaylığı yapar. Benim başımdan geçti, özel sektörden gelen birisiyim, teşvik belgemiz var. Bu makineyi içerde yaptırayım, içerde ucuz. Ben diyorum ki "Benim teşvik belgem var, benden KDV alma". "Alırım, başka türlü yapamam" diyor. "Sacı KDV'siz alamıyorum" diyor. Sacı satana gidiyoruz. "Ereğli bana vermiyor" diyor. Yurtdışından KDV'siz getiriliyor, bu adam ise KDV'siz alamıyor. O zaman ben bu adama KDV'siz vermeliyim. Hatta biraz daha şeyler vermeliyim ki bunu teşvik etmem lazım. Yerli üreticiyi teşvik edersem kendi işçimi de korumuş olacağım. Oradaki ithalatçıdan aldığım zaman hangi ülkeden aldıysam, onun işçisini teşvik etmiş olacağım.

Çok zor değil mi?
O kadar da zor değil. Ufak değişiklikler icap ediyor. Bazı kimselerin hiç aklından geçmeyen durumlar, tatbikatlar var. Oraya iner, mikro çalışma yaparsak ortaya çıkıyor. Mesela makine imalatçıları ile toplantı yapıyorum, onların getirdiği bazı öneriler var, fevkalade yapılabilecek şeyler. Niye yapmayalım.

Düzenleme ne zaman hayata geçer? Kademeli mi olur?
Yakında. Bu senenin ilk 6 ayında getirmemiz lazım. Kapsamlı çalışmayı bir kerede yaparsınız, kararı alırsınız ama ne kadar karar alırsak alalım sonra düzeltmemiz gereken hususlar çıkacak. Onları da düzelteceğiz. Yani ara malını teşvik edeceğiz. Bir de ayrı bir ekip kurduk, onlar Türkiye'de teknolojiyi nasıl geliştirebileceğimiz üzerine çalışıyorlar. Mesela bazı sektörlerimiz var ki teknolojide geri kalırsa yarıştan düşüyorlar. Örneğin televizyon sektörü. Televizyon sektöründe tüplü vardı, ondan sonra plazmaya geçildi. Şimdi de LCD var. Türkiye'nin de LCD'ye geçmesi lazım. Türkiye LCD üretiyor mu? Üretiyor. Üretiyor ama camını dışardan alıyor. LCD'nin bütün özelliği o camı. O camı aldığınız zaman arasında, her şey orada oluyor yeniden bir şey bağlanmıyor. Bu da teknoloji gerektiriyor. Avrupa'da, Uzakdoğu'da büyük fabrikalar var. Yatırımları yapıldı, biz de onlardan alıyoruz. Mesela ben diyorum ki Türkiye'nin televizyon sektörünün bu camı burada imal etmesi lazım. Bu camı burada imal etmesi için ne lazım? Devlet olarak onu yerine getirelim. Stratejik sektörler yani. Araştırma geliştirme yardımı olarak düşünüyoruz. Mesela otomotiv sektörüne diyeceğiz ki "Motoru burada üret. Aktarma organlarını burada üret". O da diyecek ki "Ben de sizden bunu istiyorum". Biz de oturup çalışacağız. Görüşmelerimiz de başladı.

Kimlerle görüşüyorsunuz? Örneğin Şişecam ile görüştünüz mü?
Evet, konuştum. Televizyon şirketleriyle konuştum, gittim yerlerini gezdim, onlar da hazırlar. Zaten heyecanlanlılar. Artık bunları Türkiye'ye kazandırmak lazım. Adam sana ne kadar cam verirse o kadar üretebiliyorsun. Ayrıca sadece televizyon değil, monitörler de aynı camdan üretiliyor, dizüstü bilgisayar LCD. Bugün dünyada almış götürüyor. Ortak yatırımcı bulsunlar yanlarına ki, o da var. Şimdi böyle bir çalışma başladı.

Kritik ithal malları yerli üretime çevirmek için araştırma geliştirme teşvikleri kullanılacak yani...
Ar-Ge teşviklerini kullanacağız. Vergi mesela. Vestel, Arçelik, Paşabahçe Cam da baş oyuncu. Ortak bir şey kurmak için niyetleri var. Vestel, Arçelik "olabilir" dedi. Ön prensipleri tamam gibi, iki-üç milyar dolarlık bir yatırım. Türkiye teknoloji elini yakaladığı zaman o cam bize ancak yetecek, ihracat var çünkü. Bazı şirketler, LCD şirketleri, Hyundai falan Polonya'ya gittiler ama hiçbirisi memnun değil. İlerde bazılarının Türkiye'ye dönmesi bile mümkün.

Otomotive de dönük olacak mı?
Tabii aynı Ar-Ge. En fazla yararlanacak olanlar onlar. Türkiye bir şeyi yapmak zorunda. Bütün sektörlerin başımızın üstünde yeri var ama Türkiye artık katma değeri yüksek ürünlere geçmek zorunda. Türkiye teknoloji üretmek zorunda. Ben zaman zaman araştırma geliştirme yerlerini geziyorum, güzel şeyler de var. Bir yere gittim inanamadım. Artık üniversite, iş âlemi, sanayi yavaş yavaş bütünleşmeye başlıyor. Türkiye'nin kurtuluşu burada. Birkaç tane pratik ürün ürettiklerinde "aaa" diyecekler, ABD'de böyle.

Bir de şu anda Ar-Ge tasarısı var TBMM'de.
Ar-Ge tasarısı görüşülüyor TBMM'de. Bu yasa tasarısı da kabul edildiği zaman şunu bekliyorum: Artık Ar-Ge işi çok ucuzluyor. Dolayısıyla örneğin ilaç sektörü dışarıda 80 milyar dolar harcıyor. Birtakım Ar-Ge'lerini buraya getirecekler. Onları bekliyorum. Üniversite içine de gerek yok. Fabrikasını getirmiş kurmuş, teçhizatı var, ortamı var. Vestel'e gidin, ben gittim. Manisa'da öyle odalar var ki oda sıcaklığını ayarlayamazsan, odanın içindeki virüsü ayarlayamazsan onu çalıştıramıyorsun. Ona nasıl illa teknoparka git diyeceksin, mümkün değil. Kanun bunu getiriyor.

Son günlerde "Nereden buldun" uygulamasının tekrar getirileceği söyleniyor. Getirecek misiniz?
"Nereden buldun"u biz getirmeyiz. "Nereden buldun"dan ziyade vergi güvenlik müessesesi getireceğiz. "Bu masrafı nasıl yaptın" diyeceğiz. Geçen sefer TBMM'ye gelmişti, çıkmadı. Ama bu sefer gelir herhalde. Biz hükümete getireceğiz. Hükümette görüşülüyor, olgunlaştıktan sonra Meclis'e sunuluyor.

Başbakan Erdoğan ilk defa Bankalar Birliğini ziyaret etti. Bankacıların talebi aracılık maliyetlerinin düşürülmesini yakın zamanda planlıyor musunuz?
Bankalar Birliği'ne Başbakan'ın gitmesi güzel bir şey. Aracılık maliyetleri düşürüldüğünde bankacılık ivme kazanıyor. Bizim hedefimiz de bu. Ama elimizde bütçe var, mali disipline, faiz dışı fazlaya dikkat etmek zorundayız. İlerdeki yıllarda adımlar atılabilir ama 2008'de zorlanırız. Zaten orada bir BSMV kaldı, o da yüzde 5. İndirim olursa kademeli indirime gideriz.

Küresel piyasalar dalgalanıyor. Bush, Sarkozy Körfez ülkelerine gidiyor. Bir B planı olarak Körfez ülkelerinde biriken fonlardan yararlanma planı var mı?
Petrol fiyatlarının yükselmesi hareketleri değiştirdi. Batıdan doğuya akım varken şimdi doğudan batıya akım var. Doğudan batıya giderken illa Türkiye üzerinden geçecek. Bizim de bazı girişimlerimiz var, neticelenmeden açıklamak istemiyoruz. B planı falan da değil, bayağı ana plan. Şubatta cumhurbaşkanı Katar'a gidiyor, ben de gidiyorum. O bakımdan Körfez ülkelerinde 2008 yılında çok ciddi çalışmalarımız olacak.

UNAKITAN KİMDİR
1946'da Edirne Süloğlu'ya bağlı Domurcalı köyünde doğdu. Unakıtan, 1968'de Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi'nden mezun oldu. Maliye'de hesap uzmanı olarak göreve başlayan Unakıtan, SEKA Genel Müdür Muavinliği ve SEKA Genel Müdürlüğü yaptı. Unakıtan, çeşitli sanayi kuruluşlarında, finans kurumlarında, dış ticaret şirketlerinde çalıştı. 58. ve 59. Hükümetin Maliye Bakanı, AK Parti İstanbul milletvekilli.

"Piyasalar Cokunce Gozler Hukumete Cevrildi"

noreply@blogger.com (Sinan Yüce) — Sun, 20 Jan 2008 15:30:00 +0000

Osman Ulagay, ABD'den hükümetin 150 milyar dolarlık kaynak aktarımına dikkat çekmiş:

Piyasalar Çökünce Gözler Hükümete Çevrildi - Osman Ulagay

Piyasa 'out', devlet 'in'

İki gün önce çekilen sayfadaki fotoğrafa dikkatle bakalım. Her zamanki gibi zekâ fışkıran bakışlarıyla Başkan Bush ortada, fotoğrafa göre sağında, kaygılarını gizleyemeyen, mali piyasalardan yetişme Hazine Bakanı Henry Paulson; solunda gene piyasaların adamı Başkan Yardımcısı Dick Cheney yer alıyor. Başkan Bush, durma noktasına gelen ABD ekonomisine alış gücü pompalamak için hükümetin 150 milyar dolarlık bir destek paketini devreye sokacağını açıklıyor. Bush yönetimi, ABD milli gelirinin % 1'i dolayında bir paketle kendi yarattığı çıkmazın etkisini hafifletmek istiyor.

'İmdat, batıyoruz'
Gelir dağılımının fena halde bozulduğu ABD'de, konut balonu sayesinde tüketimini sürdürebilen hane halkının cebine para koyarak ekonominin küçülmesini önlemeye çalışan Bush yönetiminin tek derdi bu değil. Bir yandan da konut balonunun patlaması sonrasında muazzam zararlar yazarak çok ciddi bir sarsıntı yaşamaya başlayan bankaları ve finans kuruluşlarını ayakta tutmaya çabalıyor hükümet. ABD Merkez Bankası (Federal Rezerv Bankası) bu amaçla milyarlarca dolar enjekte etti piyasalara, ayrıca faizleri aşağı çekerek durgunluğu önlemeye çalışıyor.
Ancak tüm bu çabalar zaafa düşen ABD bankalarının eriyen sermayelerini takviye etmeye yetmedi ve elinde muazzam paralar birikmiş olan ülkelerin devletçe yönlendirilen ülke fonları imdada çağrıldı. Çin'in, Singapur'un, petrolcü Arap ülkelerinin devlet fonları Citibank ve Merrill Lynch gibi Amerikan kapitalizminin efsane kuruluşlarına mali destek sağlayarak hissedar olmaya başladı.
Tablo gerçekten ilginçti. 1980'lerden beri "devlet ekonomiye karışmasın" felsefesinin egemen olduğu ABD'de piyasaların yarattığı çıkmazı aşmak ve dev bankaları ayakta tutmak için, devletin ekonomiyi yönlendirmede belirleyici rol oynamaya devam ettiği ülkelerin fonları yardıma çağrılmıştı.
Küresel finans sisteminin para sahiplerine yüksek getiri sağlama çabası içinde geliştirdiği fevkalâde karmaşık yapı, ABD'de konut balonunun patlamasıyla İngiltere ve Avrupa'daki finans kuruluşlarını da etkiledi. Ayrıca İngiltere ve İspanya gibi Avrupa ülkelerinde de hatırı sayılır bir konut balonu oluşmuştu.

İngiltere ve Avrupa'da
İngiltere'de 19. yüzyıldan beri ilk kez mevduat sahipleri Northern Rock adlı mortgage bankasının önünde kuyruk oluşturdu. Northern Rock'u ayakta tutmak için 24 milyar sterlin enjekte etmek zorunda kalan hükümet şimdi bankayı devletleştirme yoluna gitmek üzere.
Faiz indirimleri konusunda kılı kırk yaran Avrupa Birliği Merkez Bankası, Avrupa'daki bankaların ve mali kuruluşların ciddi likidite krizine girmesi üzerine, 500 milyar euronun üzerinde muazzam bir likidite enjeksiyonu yapmak zorunda kaldı. Bu benzeri görülmemiş enjeksiyon, paniği yatıştırdı ama Avrupa'daki bankaların toplam zararları ortaya çıktığında tablonun ne olacağı bilinmiyor.
'Piyasa bilir' efsanesi
Bütün bunlar, özellikle 1980'lerden itibaren dünyada ve Türkiye'de egemen olan "piyasalar her zaman doğruyu bilir, kendi kendisini denetler ve dengeleri sağlar, devletin denetimine ve müdahalesine gerek yoktur" anlayışının çok ciddi bir darbe yediğini gösteren gelişmeler.
Sistemin temelini her zaman piyasalar oluşturacak ama piyasa ekonomisinin iyi işlemesi için devletin ve denetleyici kurumların da çok önemli olduğu şimdi daha iyi anlaşılıyor. Bu gerçeği göz ardı eden ülkeler bunun faturasını ödüyor.

Yatırım sermayesi girişinde Türkiye, 2007'de yaya kaldı

Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını izleyen UNCTAD'ın (BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı) 2007 yılı için yaptığı tahminler dünyadaki toplam doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının 2006'ya göre % 17.8 artarak 1 trilyon 538 milyar dolara çıktığını, Türkiye'ye giren doğrudan yatırım sermayesinde ise % 3.7'lik bir düşüş olduğunu ortaya koyuyor. Gelişen ülkelere akan toplam doğrudan yatırım miktarı % 16 dolayında artarken Brezilya, Rusya ve Meksika gibi ülkelere doğrudan yatırım girişinde % 100'lere yaklaşan artışlar söz konusu.
2007'de en çok yatırım sermayesi çeken ülkeler sıralamasında ABD 193 milyar dolarla 1. sırayı alıyor, onu 171 milyar dolarla İngiltere ve 123 milyar dolarla Fransa izliyor. Çin ve Hong Kong'un çektiği yabancı yatırım sermayesi toplamı ise 122 milyar doları buluyor.

Dunya Bankasi Turkiye Icin Iyimser

noreply@blogger.com (Sinan Yüce) — Sun, 13 Jan 2008 18:16:00 +0000

Osman Ulagay'ın bugünkü yazısından bir kısmını buraya ekleyelim:

Dünya Bankası Türkiye için iyimser - Osman Ulagay:
...

Dünya Bankası'nın yeni yayınlanan Global Economic Perspectives raporunda yer alan piyasa kurlarıyla hesaplanmış büyüme hızı tahminleri de 2008 yılında dünya ekonomisinde bir yavaşlama beklendiğini gösteriyor. Dünya ekonomisi yavaşlarken büyümesini artıracağı tahmin edilen nadir ülkelerden biri de Türkiye.

Bogazin darbogazindan Korfezdeki Amerikaya

noreply@blogger.com (Sinan Yüce) — Sat, 12 Jan 2008 13:24:00 +0000

Cengiz Çandar, Boğazlar, petrol ve ülkemizin enerji koridorlarındaki yeri hakkında önemli bilgiler içeren bir yazı yazmış.

'Boğaz'ın darboğazı'ndan Körfez'deki Amerika'ya - Cengiz Çandar: Bizimle ilgili, hatta "varoluş"umuzla ilgili, "İstanbul'un geleceği"yle ilgili bazı bilgileri biraz şaşkınla, büyük ölçüde merakla Financial Times'ın geçen hafta sonu eklerinden birinde okudum. Thomas de Waal imzalı, "Bottleneck at the Bosphorus" (Boğaz'da Darboğaz- Türkçe daha da güzel bir başlık oluyor) başlıklı yazı, Boğaz'daki tanker trafiği ve İstanbul'un başına açabileceği muhtemel belâ ile ilgiliydi.

Şu tarih diliminde, Boğaz'dan yılda geçen tanker sayısını biliyor musunuz?

55 bin! Ve, bu rakamın Karadeniz'e kıyısı olan ülkelerin ekonomileri büyüdükçe artacağı ve Boğaz'daki tanker trafiğiyle birlikte, zaten İstanbul için söz konusu çok büyük olan tehlikenin daha da artacağı kesin görülüyor.

Bir çok ilginç bir bilgi daha: Dev petrol şirketlerinden Chevron'a bağlı Eurasia Business Unit'in denizyolları sorumlusu Kjell Landin, Bakû-Ceyhan petrol boru hattının 2006'da çalışmaya başlamasıyla, bunun, Boğaz'dan geçen tanker sayısını ne ölçüde azalttığı hakkında çarpıcı bir bilgi sunuyor: Bakû-Ceyhan, Boğaz'dan geçen tanker sayısında günde bir tanker kadar azalma sağlamış.

Evet, rakamla yazalım; özellikle Boğaz ve dolayısıyla İstanbul güvenliği açısından çalışmaya başlamasından büyük mutluluk duyduğumuz Bakû-Ceyhan'ın, buna katkısı, günde sadece 1 tankerlik bir azalma imiş!

Yazıyı kaleme alan Thomas de Waal, 20 mil uzunluğundaki Boğaz'ı 246 metre uzunluğunda bir tankerle geçmiş. Forward Pioneer adlı tanker Japon yapımı imiş, Chevron tarafından kullanılıyor, Singapur'a kayıtlı ve Panama bayrağı taşıyormuş. Kazakistan'ın ham petrolünü Rusya'nın Novorossisk limanından alıp, İngiliz evlerinin ısınması için Galler'deki Milford Haven'deki rafineriye götürmek için Hollanda'nın Rotterdam limanından yola koyulmuş.

Petrol konusu, sadece üretimi değil, taşınması açısından da şu "Küreselleşme" çağında bu kadar karmaşık ve bu "karmaşa" , tarihi 1936 olan köhneleşmiş bir Montreux Anlaşması ile düzenleniyor.

Modern petrol tankerleri, Boğaz'daki deniz trafik toplamının yüzde 4'ünü oluşturuyor. Bu kadar düşük oran ile taşıdığı "potansiyel tehlike" ters orantılı.

İstanbul, geçmişteki tanker kazalarından, o sırada esmekte olan "lodos"un mucizevi etkisiyle kurtulmuş. Allah göstermesin, yarın-öbürgün büyük çaplı bir kaza olduğu takdirde "poyraz" ya da "karayel" eserse, İstanbul, mahvolmak için deprem beklemek zorunda kalmayacak.

Yazıda, görüşlerine yer verilen İstanbul Kılavuz Kaptanlar Derneği Başkanı Cahit İstikbal'e göre, "Bir gün büyük bir tanker kazaya yol açacak. O gün daha öncekiler kadar şanslı olmayacağız... Bir felâket meydana gelecek." İstikbal, bu kaygısını, yazıya göre, adetâ "fatalist" bir kesinlikle dile getiriyor.

*** *** ***

Cahit İstikbal, yine aynı yazıda yer alan çarpıcı bir "tarih analojisi" yapıyor. Diğer "Boğaz"ın, Çanakkale'nin güney ucunda yer alan Truva'yı hatırlatıyor ve şöyle diyor:

"Truva Savaşı bir aşk hikayesi değildi. Dönemin büyük güçlerinin boğazların kontrolü için savaştıkları eski çağların bir dünya savaşı idi. Truva Savaşı'nın arka plânında Yunanlıların Karadeniz havzasını ve oradaki altın kaynaklarını ele geçirme arzusu yatıyordu. Bugün bu söz konusu değil. Çünkü orada altın yok; ama petrol var."

Halbuki Homeros'tan Iliada ve Odyssea'yı okumak, Truva Kralı'nın küçük oğlu Paris'in Sparta Kralı Menelaos'un karısı Güzel Helen'i kendisine âşık ederek Truva'ya kaçırması üzerine, kardeşi Agamemnon komutasındaki birliklerin Truva'ya akın ettiği, Atina'nın da sefere destek verdiği, yarı-tanrı Atina'lı Achilleus'un (Aşil), Paris'in ağabeyi Hector'la karşılıklı olarak giriştiği, bu iki kahramanın ölümcül efsanevî mücadelesini mitolojide okumak ne hoştur.

Truva Savaşı'nın mitolojiden çıkması ve Realpolitik'le açıklanması da, bu kadar güzel olabilirdi.

Keza, Boğaz'ın oluşumunu mitolojiden çıkartıp, 7000 yıl önceye dayandıran ve Akdeniz'in taşarak Karadeniz'i de doldurarak oluşturduğunu ifade eden "bilimsel bilgi"yi de "Boğaz'ın Darboğazı" başlıklı yazıda okuyarak öğrendim.

Yazıda belirtildiği gibi, İstanbul'un tarihini bu şekilde oluşmuş olan coğrafyası belirledi ve o günden beri Karadeniz'den güneye gitmek isteyen tüm deniz araçları İstanbul'un ortasından ve Çanakkale Boğazı'ndan geçmek zorunda kaldılar.

Bu olgu, ister istemez, "jeopolitik" bir boyutu beraberinde getirdi ve Rusya'nın, daha sonra Sovyetler Birliği'nin "sıcak denizler"e inmesi ihtiyacı nedeniyle Türkiye ile kuzey komşusunun çıkarlarını ters yönlere yerleştirdi.

Boğaz, İstanbul'un ortasından geçiyor. Şehrin tam ortasından. Ve, yılda İstanbul'un ortasından 140 milyon tondan fazla petrol ve petrol ürünleri geçiyor.

Konu, artık Rusya'nın "sıcak sular"a inmesi değil, petrolün dünya pazarlarına ulaşması.

Tehlikenin büyüklüğüne bakın...

*** *** ***

Hazır petrol konusu açılmışken, petrol ile dünyanın en büyük gücü Amerika'nın dış politikası arasındaki bağlantıya değinelim. Tanınmış Amerikalı tarih düşünürü Walter Russell Mead, yılın ilk günü Wall Street Journal'da "A Dangerous World-Why We're in the Gulf" (Tehlikeli bir Dünya- Niçin Körfez'deyiz) başlıklı yazısında ilginç bilgiler sundu.

Amerika'nın Körfez'deki (ve dolayısıyla Ortadoğu'daki) varlığı petrolle ilgili ama Amerika'nın petrol ihtiyacından ötürü değil. ABD'nin enerji ihtiyacı açısından, Ortadoğu, bugün pek az bir oran ifade ediyor.

Amerika halen dünyanın üçüncü büyük petrol üreticisi ve büyük kömür rezervlerine sahip. Dış enerji kaynaklarına dünyanın diğer büyük ekonomilerine oranla çok daha az bağımlı. Örneğin, Amerika'nın enerji ithalatı, enerji tüketiminin yüzde 35'i. Bu rakam, Avrupa Birliği için yüzde 56, Japonya için yüzde 80.

Amerika'nın ithal ettiği petrolün yarısı ve doğal gazın tamamı, Batı yarıküresinden geliyor ve burada Afrika'nın güney kesimi dengeyi sağlıyor.

Körfez?

Amerika'nın petrol ithalatının Körfez'e ait oranı yüzde 17; Körfez'in Amerika'nın ithal ettiği doğal gazdaki oranı ise yüzde 0.5. Buna karşılık, bu oranlar Japonya için yüzde 80. 2015'te Çin'in Körfez'den enerji ithalatı ise yüzde 70 olarak tahmin ediliyor.

Körfez'deki Amerikan askeri gücü ve bunun sağladığı "güvenlik şemsiyesi", dünya lideri olmanın raconu. Yani, "enerji güvenliği"nin jandarması olmadan "dünya lideri" ya da "süper devlet" olunmuyor. Nitekim, söz konusu "Amerikan askeri şemsiyesi" sayesinde, Almanya, Japonya, Çin, Kore ve Hindistan'ın Ortadoğu'ya, enerji kaynaklarına ulaşmalarını güvence altına almak için askeri güç göndermeleri gerekmiyor. Bu ülkelerin, petrol ve LNG taşıyan süpertankerlere eskort etmek için dünya denizlerinde donanma dolaştırmaları da gerekmiyor.

Türkiye'nin "enerji transit ülkesi" olarak "stratejik önemi"nden söz edilmeye sıkça başlandığı şu günlerde, bu "bilgiler"i depolayıp, "strateji" düşünmek yararlı olabilir...

Bizimle ilgili, hatta "varoluş"umuzla ilgili, "İstanbul'un geleceği"yle ilgili bazı bilgileri biraz şaşkınla, büyük ölçüde merakla Financial Times'ın ...

Unakıtan Avrupa’da “Yılın Maliye Bakanı”

noreply@blogger.com (Sinan Yüce) — Sat, 12 Jan 2008 13:06:00 +0000

O Türkiye'de eleştirilerin odağında ola dursun Financial Times'ın Banker dergisi onu bu yılın maliye bakanı seçmiş. Hem onu eleştirenlerinin hem de sevenlerinin eline bu haber iyi bir koz olmuştur.

Unakıtan Avrupa’da “Yılın Maliye Bakanı” - NTVMSNBC: İngiltere’nin ünlü Financial Times gazetesini çıkartan grubun yayımladığı The Banker adlı dergi, Kemal Unakıtan’ı “Avrupa’da yılın Maliye Bakanı” seçti. 2002 yılından bu yana Maliye’nin yönetimini elinde tutan Bakan Unakıtan’ın döneminde Türk ekonomisinin büyük bir dönüşüm geçirdiği ve güven kazandığına dikkat çeken The Banker dergisi, bu dönemde doğrudan yabancı yatırımların rekor seviyeye ulaştığını yazdı. devamı

"Bir eğitim denemesinin ilk sonuçları"

noreply@blogger.com (Sinan Yüce) — Sat, 12 Jan 2008 12:23:00 +0000

Salih Neftçi bugünkü yazısında New York'ta ilginç bir Master programı hakkında yazı yazmış. İnternette arattığım halde ilgili program hakkında bilgi bulamadım. Konu hakkında bilgisi olanların yorumlar kısmında yazı yazmasını rica ediyorum.

"Bir eğitim denemesinin ilk sonuçları" - Salih Neftçi:

Bizi izleyen okurlar geçen yıl New York’ta yeni bir masters programı başlattığımızı hatırlayacaktır. Bu program geçtiğimiz eylül ayında resmen işlerlik kazandı ve bu aralar ilk sömestri de kapatmak üzereyiz.
Beklenti neydi...
Gerçekleşme nasıl oldu?
Okurlara özetleyelim. Gençler açısından önemli bir konu.
Tasarı
Yıllardır akademik hayatla piyasalar arasındaki git gelin verdiği deneyimle Batı’da dahi pek denenmemiş bir masters programı tasarlamıştık.
Bir finans masters’ı değil. MBA hiç değil.
Piyasalara yönelik, piyasa profesyonellerinin günlük aktiviteleri, piyasa stratejileri, fiyatlandırma yöntemleri ve risk kontrolünün ayrıntıları konusunda gençleri yetiştiren çok dar kapsamlı bir masters programı düşünüyorduk.
Üç özelliği olacaktı.
Bir kere öğrenciler zamanlanın tümünü bir trading room’da geçireceklerdi. Yani klasik anlamda bir sınıfa gidip ders dinlemek yoktu. Aksine profesörler trading room’a gidip ders anlatacaktı. (Ama öğrenciler ders saatleri dışında trading room’da çalışmaya devam edecekti. Aynı bir laboratuar gibi...)
İkinci özellik her öğrencinin kendi Bloomberg’ine sahip olması gereğiydi. Elbette son derecede pahalı bir şey. Ama bir lüks değil... Bizce bir gerek’ti. Bir yıl boyunca her gün, günde ortalama 4-5 saat Bloomberg’le çalışan bir öğrencinin sonunda piyasalarla içli dışlı olacağını ve anlatılan dersleri çok daha derinlemesine kavrayacağını düşünüyorduk.
Üçüncü özellik de derslerin bazılaırnın günlük piyasa gelişmeleri üzerine odaklanması ve ünlü bir traderce verilmesiydi.
Bunlara benzer özelliklere sahip başka programlar aslında yok değil. Ama hepsinin birleştirildiği piyasalara yönelik bir Masters programı bildiğimiz kadarıyla bir ilkti.
Gerçekleşme
İddialı bir tasarımdı: Şimdi birinci üç aylık dönemi kapadık ve gerçekleşme konusunda elimizde bazı bilgiler var.
Bir kere...
Bu çeşit bir program müthiş bir fikirmiş. Tam anlamıyla dört ayak üzerine düşme örneği. (Zaten bu nedenle de hemen Londra ve Asya’da benzerlerini açmak için çalışmaya başladık.)
Öğrenciler trading room’da çalışmak son derecede memnun oluyor ve bir süre sonra eve gitmek istemiyor.
İkincisi Bloomberg... Bloomberg gerçekten de çok etkin bir araç. Ders anlatmakla, dersi anlatırken ‘Açın Bloomberg’inizi şu ekrana bakın... Şu fiyatı alıp şununla çarpın’ demek bambaşka şeyler.
Piyasalarla ilgili konulara odaklanma meselesine gelince...
Buradaki gelişme beklediğimizden farklı oldu. Biz yıllardır piyasalarla çalıştığımız için öğrencilerin birkaç hafta Bloomberg’e bakmakla aynı noktaya gelebileceğini düşünüyorduk. İşte orası doğru değil.
Elinizde Bloomberg olsa bile piyasa zor öğreniliyor.
Öğrencilerin piyasaları kavraması gerçekten de asgari bir yıl alacak.
Sonuç
Dediğimiz gibi sonuç tam bir düşeş... Netice olarak da programa talep şimdi tahminlerimizin çok üstüne çıktı.
Derdimiz şimdi en iyi öğrencileri seçebilmek.
Çünkü piyasa konusunda yeteneği olan adam bildiğimiz GRE, GMAT gibi sınavlarda iyi not tutturan kişiyle aynı adam olmayabiliyor.